Persoonsvolgende zorg: aangepaste route bij de aanvraag van zorg

In de regio's Rotterdam en Zuid-Limburg liep twee jaar een succesvol experiment met persoonsvolgende zorg in de gehandicaptenzorg en de ouderenzorg. Persoonsvolgende zorg sluit aan bij de zorgvraag van de persoon.

Wat is persoonsvolgende zorg?

Persoonsvolgende zorg geeft mensen meer mogelijkheden om zorg te kiezen die echt past bij huns wensen, behoeften en manier van leven. Daarvoor worden de normale stappen in het organiseren van zorg anders ingericht. De persoon krijgt meer vrijheid bij het kiezen van een aanbieder en krijgt meer zeggenschap over de wijze waarop de zorg wordt georganiseerd. Er wordt dus een andere route gevolgd.

Hieronder is de aangepaste zorgroute weergegeven in een infographic.

Experimenten in Rotterdam en Zuid-Limburg

In de regio’s Rotterdam en Zuid-Limburg is in 2017 een twee jaar durend experiment gestart om de zorg meer persoonsvolgend in te richten. Dit experiment werd uitgevoerd in het kader van het landelijke programma Waardig leven met zorg, en richt zich op de groep mensen die zijn aangewezen op zorg en ondersteuning op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz). In regio Rotterdam ging het om de gehandicaptenzorg en in regio Zuid-Limburg om ouderenzorg.

In het experiment werkten zorgaanbieders, het zorgkantoor en cliëntorganisaties actief samen. Om snel en effectief een passend aanbod te vinden probeerden ze mensen te helpen de zorgvraag in een vroeg stadium al helder te krijgen. Daarnaast werden krachten gebundeld om te kijken hoe instellingen de zorg continu kunnen laten aansluiten bij de zorgvraag.

Rotterdam: gehandicaptenzorg

In de regio Rotterdam ontwikkelden zorgorganisaties samen nieuwe initiatieven om de persoon met zijn of haar wensen en behoeften centraal te stellen. Dat gebeurde op verschillende manieren:

  • Netwerk van onafhankelijke cliëntondersteuners
    Tijdens het experiment is een netwerk opgezet van onafhankelijke cliëntondersteuners die in het hele proces voor de zorgvrager beschikbaar zijn. Dus ook vóór het aanvragen en ontvangen van een indicatie. Als iemand zich meldt bij een zorgorganisatie of andere instantie, dan wordt hij of zij altijd gewezen op de beschikbaarheid van onafhankelijke cliëntondersteuning. Bij iedere stap en op elk moment in de route kan een onafhankelijk cliëntondersteuner advies en hulp geven.
  • Eenduidige werkwijze voor vraagverheldering
    In werkgroepen ontwikkelden zorgprofessionals samen een eenduidige werkwijze voor vraagverheldering, ofwel het duidelijk krijgen van de zorgvraag. Mensen hoeven maar één keer hun verhaal te vertellen. Dat wordt opgenomen in een verslag dat door alle deelnemende organisaties kan worden gebruikt. Hiervoor zijn een leidraad voor vraagverheldering en een format voor het verslag ontwikkeld.
  • Website Zogewoon.nl
    Binnen het experiment werd de website Zogewoon.nl ontwikkeld. Op deze website kunnen  mensen zelf het vraagverhelderingsproces doorlopen en passende woonvormen zoeken. Ook zorgprofessionals kunnen er gebruik van maken om cliënten te helpen. De website bestaat namelijk uit een database met alle woonvormen van de deelnemende zorgorganisaties in de regio Rotterdam.

Zuid-Limburg: ouderenzorg

In de regio Zuid-Limburg werken alle organisaties van langdurige ouderenzorg samen. Tijdens het experiment kregen mensen meer keuzevrijheid, bijvoorbeeld doordat er nieuwe kleine aanbieders bij zijn gekomen, organisaties persoonsgerichter werken en door de mogelijkheid om langer thuis te wonen.

Ondersteuning voorafgaand aan de Wlz-indicatie

Tijdens de zoektocht naar zorg kunnen mensen altijd hulp inschakelen van een onafhankelijke cliëntondersteuner. In Zuid-Limburg is deze ondersteuning al vóór de Wlz-indicatie mogelijk. Burgers op zoek naar zorg kunnen ondersteund door MEE of Zorgbelang op zoek naar een aanbieder en zorgvorm die het best aansluit bij hun situatie.

Methodieken, netwerken en praktische oplossingen

De werkgroep vraagverheldering ging tijdens het experiment op zoek naar manieren om de vraag van de cliënt te verhelderen. Zij:

  • keken naar methodieken die hierin kunnen helpen, zoals 'Watikbelangrijkvind' of positieve gezondheid
  • ontwikkelden netwerken waaruit mensen die zorg zoeken verder geholpen worden
  • leverden praktische oplossingen op.

Resultaten verschillen per deelregio: de ene richtte een netwerk op van afhankelijke en onafhankelijke cliëntondersteuners die periodiek bij elkaar komen, een andere experimenteerde met een telefoonnummer voor alle vragen rondom zorg, en er werden een eenduidig toestemmingsformulier en een informatiefolder ontwikkeld.

Resultaten en inzichten

Inmiddels zijn de experimenten in beide regio's afgerond en geëvalueerd door de NZa en onderzoeksbureau HHM. Naar aanleiding van deze evaluatie stuurde minster Hugo de Jonge een brief naar de kamer over de resultaten van deze experimenten. Hij laat weten: “Er is een goede samenwerking tot stand gekomen tussen instellingen binnen de deelnemende regio’s, die daardoor elkaar beter weten te vinden en goed op de hoogte zijn van elkaars aanbod. Daardoor wordt de cliënt beter aan passende zorg geholpen op een locatie die zoveel mogelijk bij zijn wens aansluit.”

Benieuwd naar de resultaten van de eindevaluatie of de kamerbrief van de minister? Lees ze op Rijksoverheid.nl.

Relevant voor persona(s):

Icoon van persona Janny

Janny

Janny laat het gas aan staan en verdwaalt in haar eigen buurt.

Bekijk het volledige profiel van Janny

Portret

Jochem

Jochem kan geen passende plek in een zorginstelling vinden.

Bekijk het volledige profiel van Jochem

Portret

Nora

Nora heeft haar hele leven dag en nacht zorg nodig.

Bekijk het volledige profiel van Nora