(Wettelijke) vertegenwoordiging in de langdurige zorg

Een (wettelijk) vertegenwoordiger neemt beslissingen over zaken waarover iemand zelf niet meer kan beslissen. Bij beslissingen over zorg en gezondheid wordt een vertegenwoordiger aangewezen als iemand wilsonbekwaam is verklaard voor die beslissingen. 

Wie is de vertegenwoordiger?

Wettelijk is vastgelegd wie vertegenwoordiger kunnen zijn:

  1. Een curator of mentor = benoemd door de rechter
  2. Een schriftelijk gemachtigde = benoemd door de cliënt zelf (in een schriftelijke verklaring)
  3. De echtgenoot, de geregistreerde partner of andere levensgezel van de cliënt = niet benoemd, vrijwillig
  4. Een ouder / kind / broer / zus = niet benoemd, vrijwillig

Deze opsomming is in volgorde. Bij beslissingen over zorg en behandelingen kijkt de zorgverlener dus eerst of er een mentor of curator is, dan of er een schriftelijke gemachtigde is. Zo niet, dan kunnen de partner of de genoemde familieleden vertegenwoordiger zijn.

Zijn de familieleden het niet eens over de vertegenwoordiging?

Soms komen de ouders, kinderen, broers en zussen er niet uit wie de vertegenwoordiger wordt. Dan wijst de arts een vertegenwoordiger aan.

De vertegenwoordiger heeft inzage in medische informatie

Een vertegenwoordiger heeft in principe recht op informatie en inzage in het dossier, of een kopie van het dossier. De vertegenwoordiger krijgt alleen de informatie die nodig is om beslissingen te nemen.

De zorgverlener kan besluiten om de vertegenwoordiger beperkt of geen medische informatie te geven. Dit mag alleen in uitzonderlijke situaties.

Wanneer moet de vertegenwoordiger toestemming geven?

Een zorgverlener die zorg of een behandeling wil geven aan een terzake wilsonkwame cliënt, moet toestemming vragen aan de vertegenwoordiger. De vertegenwoordiger moet de cliënt zo veel mogelijk betrekken bij de beslissing. Ook de zorgverlener moet altijd proberen te overleggen met de cliënt.

Mentor, curator of bewindvoerder

De kantonrechter kan een een mentor, bewindvoerder of curator aanwijzen. Daarbij beoordeelt de rechter waarover iemand zelf kan blijven beslissen, en waarover niet. Men noemt dit 'ter zake'. 

  • Een mentor neemt beslissingen op het persoonlijke vlak: over verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. Hij kan inzage krijgen in het medisch dossier van de cliënt. De mentor gaat niet over geldzaken. 
  • Een bewindvoerder beheert bepaalde goederen en/of het geld van de cliënt. Een bewindvoerder neemt geen beslissingen over de gezondheid en mag het medisch dossier van de cliënt niet inzien. 
  • Een curator behartigt de financiële én persoonlijke belangen van de cliënt. Hij is dus eigenlijk zowel mentor als bewindvoerder. Het is de meest vergaande vorm van vertegenwoordiging. De cliënt kan bijna geen eigen beslissingen meer maken. Volgens de wet is hij dan handelingsonbekwaam.

Op Rijksoverheid.nl staat informatie over de aanvraagprocedure.

Heeft de cliënt nog invloed op de beslissingen?

Iedere cliënt heeft recht op uitleg over de situatie en mag voor zover mogelijk altijd zijn mening geven. Ook over zaken waarover hij niet zelf kan beslissen. De vertegenwoordiger moet altijd overleggen met de cliënt, zolang dat enigszins mogelijk is.

Heeft u een klacht over een vertegenwoordiger?

Klachten over een mentor, curator of bewindvoerder kunt u het beste eerst met de betreffende persoon zelf bespreken. Als u er samen niet uitkomt, kunt u een klacht indienen. Dat gaat als volgt:

  • U moet 18 jaar of ouder zijn. 
  • U schrijft een brief aan de kantonrechter van de rechtbank in het rechtsgebied waar de persoon woont die wordt vertegenwoordigd. 
  • Zet duidelijk in de brief wat er volgens u niet goed gaat in de vertegenwoordiging. Geef voorbeelden en onderbouw uw klacht. 
  • Vraag in de brief of de rechter de vertegenwoordiger kan berispen of vervangen.

Wilt u persoonlijk advies? Neem contact op met het Juiste Loket (voor cliënten, naasten en professionals)

Heeft u nog geen zorg en wilt u weten wat bij uw situatie past?

Kijk dan op Regelhulp.nl