Praktijkinitiatieven

OPaZ neemt ‘taaie’ vraagstukken bij de kop en kijkt in en met de praktijk of en hoe een nieuwe manier van werken bijdraagt aan passende oplossingen. In 2019/2020 lopen drie praktijkinitiatieven.

Iconen van mensen die zorg nodig hebben

Het label is (mis)leidend

In de zorg zijn diagnosen, richtlijnen en protocollen bepalend. Zij dragen in principe bij aan de kwaliteit van de zorg: ze vormen het uitgangspunt voor het handelen en helpen een keuze te maken voor de juiste zorg.

Maar soms zijn ze juist een belemmering voor goede zorg. Dat gebeurt als het label van een diagnose dwingend wordt en professionals er niet meer van af kunnen wijken. Als men de persoon achter dit label niet meer kan zien en men niet meer echt kan aansluiten bij de individuele zorgvraag.

Deze (mis)leidende labeling zien we onder andere terug bij mensen als Jochem en Mira, zeker als ‘verzameldiagnosen’ als autisme en me/cvs bij hen een rol spelen. Bij hen is niet-passende zorg soms ingebed in het systeem. De zorg is dan volgens het systeem in orde, terwijl het voor de persoon zelf niet past.

We kijken welke inzichten er al zijn en of er voorbeelden zijn waar professionals de protocollen loslaten als dat in het belang is van de persoon zelf. In samenwerking met ervaringsdeskundigen en professionals halen we naar voren wat zij echt nodig hebben en wat er daarvoor zou moeten veranderen in kennis, gebruik van diagnostiek en houding.

Samenwerking formele en informele wereld

Bij de hervorming van de langdurige zorg en het overhevelen van taken naar de Wmo is het streven om de organisatie van zorg en ondersteuning meer in handen van de samenleving te leggen.

In de praktijk zien we dat het aantal burgerinitiatieven dat actief is steeds verder groeit. Er zijn inmiddels zo’n 900 initiatieven actief en ieder jaar komen er zo’n 100 bij (bron: Nederland Zorgt voor Elkaar). Burgerinitiatieven nemen zelf de verantwoordelijkheid voor leefbaarheid in dorp of wijk door diensten rond ondersteuning, welzijn, zorg en wonen te organiseren.

Deze burgerinitiatieven zijn belangrijk voor persona's als Noah en Willem, omdat zij vaak zorg mijden en dus niet (meer) in beeld zijn bij professionele instanties. Burgerinitiatieven hebben deze mensen vaak wel in het vizier en vormen een ‘ingang’ om ze naar (professionele) zorg te begeleiden.

De vraag die centraal staat is hoe kan de 'verbinding'tussen professionals (gemeenten) en de initiatieven zo optimaal mogelijk zijn. We werken volgens het stramien van de transitie-arena’s. We organiseren een werkbijeenkomst, gevolgd door een serie van drie transitie-arena's. Per bijeenkomst presenteren een aantal deelnemers kort hun praktijkvoorbeeld. Hierbij gaat het om schetsen van vernieuwing, dilemma’s en uitdagingen. Tijdens de gesprekstafels gaan we vervolgens in kleinere groepen hier dieper op in en kunnen deelnemersgebruik maken van de meedenkkracht van de groep.

Rommelruimte

Mensen met een complexe zorgvraag die vastlopen in hun zoektocht, horen het maar al te vaak: “Ik zou u graag helpen, maar dat mag ik op deze manier niet doen” of “Dat zou inderdaad de beste oplossing zijn, maar dat kan niet”.

Toch zijn er genoeg voorbeelden van organisaties en initiatieven die het wél lukt om ondanks regels en systemen passend zorgaanbod te organiseren onder complexe omstandigheden. Door om te denken, creatief te zijn, nog eens kritisch naar de bedoeling van wet-en regelgeving te kijken en vaak ook door er een flinke dosis durf tegenaan te gooien.

We leggen de nadruk bij dit praktijkinitiatief op de ‘processen’ waar cliënten in de zorg direct mee te maken hebben. We onderzoeken hoe rommelruimte ontstaat en wat daarvoor nodig is.

OPaZ speelt een ondersteunende en inspirerende rol door succesfactoren in kaart te brengen en deze te verspreiden. We laten de ruimte in wet-en regelgeving zien. Deze inzichten gebruiken we met als uiteindelijke doel om vastlopende complexe zorgvragen te verminderen.